Circulaire economie, perspectief

Een kans om onze economische toekomst te heroverwegen, zo introduceert Ellen MacArthur het rapport over circulaire economie dat deze week is verschenen. Zij nodigt de lezers uit, zich voor te stellen dat een nieuwe economie mogelijk is. Een economie waarin de goederen van morgen de middelen zijn die de vorming van een positieve spiraal realiseert, die welvaart bevordert in een wereld van eindige hulpbronnen.

Deze verandering in perspectief is belangrijk om veel van de fundamentele hedendaagse uitdagingen aan te pakken. Traditionele lineaire consumptiepatronen (‘take-make-dispose”) lopen nu aan tegen de beperkingen van de beschikbaarheid van grondstoffen. De uitdagingen worden nog verergerd door de stijgende vraag van de groeiende wereldbevolking en een steeds welvarender bevolking. Als gevolg hiervan zien we een niet-duurzaam overmatig gebruik van grondstoffen, hogere prijsniveaus en nog veel meer volatiliteit in de vele markten.

Als onderdeel van ‘onze’ strategie voor Europa 2020, heeft de Europese Commissie gekozen om op deze uitdagingen te reageren door te streven naar een economisch systeem dat aanzienlijke en duurzame verbeteringen van onze productiviteit aanjaagt, met oog voor grondstoffen. Het is ook onze keuze hoe, en hoe snel, we deze onvermijdelijke overgang willen en kunnen realiseren. Goed beleid biedt op korte en lange termijn economische, sociale en ecologische voordelen. Maar succes in het vergroten van onze algemene veerkracht hangt uiteindelijk af van het vermogen van de private sector om deze uitdaging op te pakken en het winstgevend ontwikkelen van relevante nieuwe business modellen.

De Ellen MacArthur Foundation (EMF) schetst in het rapport een duidelijk beeld: onze lineaire ‘take-make-dispose’ aanpak leidt tot schaarste, volatiliteit, en prijsstelling niveaus voor grondstoffen die onbetaalbaar zijn voor productie en de kwaliteit van onze economie.

Als een overtuigende antwoord op deze uitdagingen pleit het rapport voor het realiseren van een circulaire economie. Het biedt een breed palet aan praktijkvoorbeelden, het geeft een stevig kader en een aantal leidende principes om dat te doen. Door middel van analyse van een aantal specifieke (praktijk-)voorbeelden geeft het onderzoek ook directe, en relatief gemakkelijk te implementeren, mogelijkheden. Een schatting op basis van de huidige technologieën en trends, van de netto materiële kostenbesparende voordelen van een meer circulaire benadering, behelst meer dan USD 600 miljard dollar per jaar in 2025, na aftrek van de materiaalkosten opgelopen tijdens de ‘reverse-cycle’ aanpak. MacArthur signaleert daarbij een verschuiving van kopen en verkopen naar ‘performance’. Het is niet meer eigendom dat telt, de gevraagde en geleverde prestatie staat centraal. Het initiatief van Thomas Rau, OPAi en anderen wordt gezien als een zeer sterk model. Het ontwerpen van producten voor de regeneratie van grondstoffen en het leveren van prestatie, kent ook positieve secundaire effecten: een golf van innovaties en werkgelegenheid in groeisectoren van de economie.
Veel bedrijfsleiders geloven dat de innovatie-inspanning van deze eeuw zal zijn om de welvaart te bevorderen in een wereld van eindige hulpbronnen. Het bedenken van antwoorden op deze uitdaging leidt tot concurrentievoordeel.

Het rapport van de EMF heeft een Europees perspectief, alhoewel ik denk dat de lessen van belang zijn op een mondiaal niveau. Het zal niet mogelijk zijn voor de opkomende economieën van de ontwikkelde wereld het niveau van de levensstandaard te delen en voor toekomstige generaties te bieden, tenzij we drastisch veranderen de manier waarop we nu werken in de wereldwijde economie.

Het rapport biedt een frisse kijk op wat een transitiepad naar een circulaire economie op wereldschaal zou kunnen zijn. Het is tijd om ‘mainstream’ van de circulaire economie als een geloofwaardig, krachtig en duurzaam antwoord op onze huidige en toekomstige groei en grondstofgebruik neer te zetten.

Ellen MacArthur nodigt u uit om na te gaan op welke wijze u (waar en hoe) kunt bijdragen aan een nieuw tijdperk van economische kansen.

Nederlandse bedrijven werken ook aan ‘de omslag’ en worden ook gepresenteerd op de bijbehorende website: TurnToo, Oneplanet architecture institute en bijvoorbeeld ook Except. Zie hier

OPAi Douwe Jan Joustra, is aanspreekpunt voor de activiteiten van de Ellen MacArthur Foundation in Nederland. Neem voor meer informatie contact met hem op.