Kantelpunten energie

Een tijdje geleden was ik bij een overleg waar de ‘Klimaat agenda’ werd gepresenteerd. Te lang geleden om die nu weer helemaal in herinnering te kunnen roepen, maar mijn reactie was toen duidelijk: kunnen we niet veel directer werken aan de kantelpunten die we kunnen identificeren?

Daarover nadenkend kom je al snel tot de wezenlijke kantelpunten met betrekking tot de energie- en klimaattransitie in NL. Het is dus een eerste lijst, met bij enkele van de punten een kleine toelichting. Het is voorlopig ook een ongewogen lijstje, groot en klein gaan gebroederlijk samen:

* opheffen split incentive

Split incentive staat voor het thema dat de ‘opbrengst’ niet bij de ‘investeerder’ terecht komt. Dat geldt zowel voor Utiliteits-bouw als woningbouw (huursector). Het staat ook voor het wegenemen van ‘perverse koppelingen’ die een systematische aanpak in de weg staan. Door dergelijke ‘perverse koppelingen’  aan te pakken, ontstaat een beweging die zichzelf stuurt omdat er voor de initaitiefnemer een directe incentive verbonden is aan de investering. Er wordt dan vaak gesproken over een ‘woonlasten-benadering’. Dat is volgens mij nog niet voldoende omdat dat begrip weer een negatieve connotatie heeft. Het gaat veel meer om ‘performancebased’ werken. In de reisbranche bekend als de all-inclusive reizen, in de huursector zie je het al bij studentenkamers, de prijs is inclusief woonruimte, warmte, electrisch, kabel, internet etc. De gebruiker krijgt geen extra rekeningen, tenzij hij/zij extravangant gedrag vertoont in verbruik van energie/internet. Dit loopt nu vast op wetgeving die gebaseerd is op de woningwet van 1901, maar nu zitten we in de 21e eeuw: dat kan dus beter. Natuurlijk worden er al ingenieuze oplossingen bedacht, maar dat zijn de aanpakken die gebruik maken van mazen in het huidige systeem. Dat kan inderdaad beter.

* van efficiency gericht beleid naar beleid gericht op effectief&efficient (koppeling)

efficiency is het isoleren van gebouwen, spaarlampen of led indraaien en het beroep doen op gebruikersgedrag. Effectief is de (eigen) opwekking van schone energie. Zodra er sprake is van een cooperatief verband waarbij de gebruiker ook eigenaar is, zal het streven naar efficient gebruik ook een impuls krijgen (hollandse koopmansgeest: hoe minder je zelf gebruikt hoe meer je kunt verkopen). Hoewel er niks mis is met gebruik van duurzame energie, zul je dus zien dat effectiviteit en efficiency dan hand in hand gaan.

* realiseren van saldering en zelflevering

bekend thema, waarbij nu nog teveel in sectorale verdiensten wordt gerekend. Een brede maatschappelijke, economische, analyse zal laten zien dat de verdieneffecten veel verder gaan. Principe: geld stroomt… Dus als mensen verdienen op hun energie, zullen ze het op andere manieren gaan besteden.

* gelijke markten voor klein- en grootverbruikers in prijsstelling energie en leverantie

* klimaatbeleid daar waar energiebeleid vorm krijgt

van klimaatbeleid dat veelal nog gezien wordt als een inspanning op milieu en duurzaamheid naar werkelijk energie en klimaat beleid dat gedragen wordt door de verantwoordelijken voor de economische aspecten van de uitvoering.

*versterken van investering in nieuwe technologie:  

10 diepe geothermie electriciteits centrales ipv 1 gas/olie/kolencentrale. Een strategie waar Nederland nog vrijwel niets aan doet. Ook andere technologie-ideeën vragen verdere ontwikkeling: alle rest-energie in Nederland benutten?

* Kapitaalsinvesteringen blijven hangen door risicoperceptie bij institutionele investeerders als de pensioenfondsen. Garantstellingen helpen

* inzetten op de human resources, competenties en vaardigheden die de energieke samenleving versterken.

* schep de juiste condities. Het scheppen van de condities maakt beweging echt mogelijk.  We weten ook al heel lang dat als de balans tussen de kennis en houding en het handelen niet goed is, dat er dan in de marge wel het een en ander gaat gebeuren, maar de kanteling vraagt de ‘grotere’  beweging. Dat vraagt om aandacht voor de juiste condities…

* Nog een doorbraak die nodig is: bouwen zonder handleiding… 

De technieken die gebruikt worden domineren het energiesysteem. De installateur doet goede zaken en ‘wij’  moeten de gebruiker leren op welke wijze zij er mee om moeten gaan. Dit komt uit vele monitoringsonderzoeken tevoorschijn: het gedrag van de gebruiker is niet in balans met de mogelijkheden van de installaties. Nu is de vraag op welke wijze kun je een gebruikers-proof gebouw realiseren: de eerste bewoner/gebruiker is slechts de eerste. Gemiddeld zullen 5-7 mutaties plaatsvinden voor de eerste grootschalige renovatie plaatsvindt. Dan moet je dus 5-7x die gebruikers instrueren. Dat kan beter. Of door natuurlijke processen te benutten (inspelen op menselijke reflexen), door betere en kortere feedbackloops te gebruiken of door regel-arme installaties/gebouwen te maken.

* Feedbackloops vormen ook nog een interessant thema. Koppeling van gedrag en energierekening is niet erg ‘slim’  omdat er dan geen directe terugkoppeling is. Er zit veel tijd tussen en dan nog is de vraag in hoeverre de energierekening als feedback functioneert: ligt het aan mijn gedrag, het huis of de leverancier met zijn prijsstelling? Korte feedbackloops zijn wellicht te realiseren door een nieuw soort thermostaat die door led-lichtjes op een lijn van – naar + aangeeft hoe je presteert (rood-oranje-groen). Vraagt wel weer extra technische voorzieningen of is dit gewoon de echt slimme meter?. Of is daar ook iets slimmers op te organiseren?

Ik hoop dat jullie dit willen zien als een eerste bijdrage aan het scherp krijgen van de werkelijke klimaat agenda die we nodig hebben om doorbraken te krijgen in de transitie naar een klimaatneutraal Nederland wat betreft energie.

Reactie? ja graag!

One thought on “Kantelpunten energie

  1. Mee eens! Dank voor steun voor zelflevering. De Windvogel wil zelflevering om de huidige belasting, die in meerderheid gebruikt wordt voor fossiele subsidies (G€ 5,7 fossiel tegen G€ 1,5 duurzaam), om te buigen naar meer investeringen in duurzaamheid.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>