Category Archives: Uncategorized

Another ‘Rough guide..’

Posted on by

Afgelopen week was er in Lochem de Duurzaamheidsdag van de regio Stedendriehoek. Niks bijzonders zou je zeggen, maar dat is toch echt anders. Niet alleen deugde het programma, ook het aantal deelnemers, hun ambities en de sfeer deugden. Misschien wel meer dan dat. Naar mijn inschatting kwamen zo’n 500-600 belangstellenden naar het Staring College om deel te nemen aan verschillende workshops en ‘s avonds te luisteren naar inleidingen van oud-minister Jacqueline Cramer en duurzaamheidsondernemer Ruud Koornstra.
Maar de echte vraag is natuurlijk: ‘wat was er nou zo bijzonder?’ Dat zit vooral in de energie die sprak uit de bijeenkomst. De energie in de samenleving kwam naar boven, liet zich voelen en er werd afspraak na afspraak gemaakt om tot handelen over te gaan. “Lochem Energie” is het lokale energiebedrijf dat snel wint aan vertrouwen in de stad en het land. Boeren worden energieproducent en ook de burgers schrikken daar niet voor terug. Intussen kwam Berkelmilieu (Circulus/afval) ook nog even vertellen dat zij de omslag van afval naar grondstoffen stevig inzetten. Uiteindelijk rest er nog maar een kilo of 10 werkelijk onbruikbaar afval van iedere burger: de rest komt als grondstof terug in het productiesysteem.

De energieke samenleving is al gesignaleerd in dit rapport van het Planbureau voor de Leefomgeing, maar krijgt in Lochem en de Stedendriehoek daadwerkelijk gestalte. Klagen, wachten of roepen, is niet meer van deze tijd, zo toont de energie in Lochem aan: burger, ondernemer en bestuurders gaan samen werken aan realisering van doelen: doen is het motto.

Dat leeft in Lochem en de gemeente Lochem heeft een goede weg gevonden om er mee om te gaan: vertrouw in de competenties van de initiatiefnemers, vertrouw op de kwaliteit van ondernemers en geef support waar nodig. Dat is iets anders dan plannen maken als gemeente en de burger mee zien te krijgen. Nu is het vooral de uitdaging neerleggen bij de samenleving, de eerste ontmoetingen faciliteren en vervolgens goed luisteren en handelen ter ondersteuning waar nodig. De kern van wat we tegenwoordig klimaat 2.0 noemen.

Voor een overzicht van de workshops die er gegeven zijn (en de inhoud) zie de website van de dag van de duurzaamheid 2012. Daar tref je ook mijn samenvatting en signaleringen over de middagbijeenkomst aan: hier.

Intussen is het niet specifiek voor Lochem, noch voor Texel, Haarlem, Tilburg, Wageningen en vele vele andere plaatsen in Nederland. Dit weekend werd ik via twitter attent gemaakt op de ontwikkeling in het United Kingdom. In dat artikel in de Guardian wordt gesproken over de ‘The Rough Guide to Community Energy’ waarin een goede analyse wordt gegeven over de wenselijkheid, mogelijkheden en ideeen over decentrale energie opwekking. Natuurlijk specifiek voor de Britse context, maar toch een leerzaam document.

Overigens was de inleiding van Jacqueline Cramer zeer de moeite waard en onderschreef zij de waarde van lokale initiatieven in een wereld waar klimaatvraagstukken worden gekenmerkt door complexiteit en verschillen in belangen. Ruud Koornstra wist niet alleen de lachers op zijn hand te krijgen, maar liet ook op indrukwekkende wijze zien dat ondernemen met een beetje risico en vooral veel doorzettingsvermogen tot prachtige resultaten kan leiden. Hij wist zelfs te vertellen dat veel van de nieuwe ontwikkelingen een basis in Lochem hebben, zoals de eerste elektrische auto’s in Nederland (gemaakt door Willem van der Kooij). De eerste LED-lampen komen uit een schuur in Eefde. Kortom, nooit denkekn dat innovaties alleen maa uit grote laboratoria komen, die komen veel vaker uit mensen met een idee en het lef om er mee aan de gang te gaan.

Zo’n avond laat zien dat de kracht van de samenleving onweerstaandbaar is!

the Hitchhiker’s guide to the Circular Economy

Posted on by

Op het Nationaal Sustainability Congres 2011 organiseerden The Natural Step NL en het One Planet Architecture institute in samenwerking met DHV, een workshop over de impact en aanpak van concepten als The Natural Step, Cradle to Cradle, Biomimicry en TurnToo voor Nederland: bedrijven, overheden, onderwijs en andere organisaties en personen. Te kort natuurlijk, zo’n workshop en de belangstelling was overweldigend. Deze workshop was eenmooie stap om de onderwerpen en kansen voor verschillende spelers te identificeren. Er is nu merkbaar ruimte voor ondernemerschap en vooral leiderschap met visie op een duurzame toekomst. We krijgen samen een kans om vorm te geven aan een nieuwe, duurzame, economie. Voor de partijen die er in slagen de nieuw ontstane koppelingen te maken en samen met anderen hier vorm aan geven is er de belofte van onderscheidende business modellen en bijbehorende
waardecreatie.
De oorspronkelijke titel van dit rapport was ‘Verslag Workshop’ en naarmate het schrijven van dit rapport steeds weer nieuwe perspectieven aan het licht bracht, werd het duidelijk dat deze titel de lading al lang niet meer dekte. Na het voltooien van het rapport kwamen we tot de ontdekking dat de inhoud en vooral de ontwikkelingen rondom de Circulaire Economie steeds meer gelijkenis vertoonde met de ontwikkelingen rondom het boek ‘The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy’ van Douglas Adams. Alle media en bewerkingen van dit boek volgen in grote lijnen dezelfde plot, maar wijken toch in veel details van elkaar af. Dit omdat Adams het verhaal voor elke bewerking herschreef. Belangrijke verschillen zijn vaak dat bepaalde gebeurtenissen in de verschillende bewerkingen in een andere volgorde of binnen een andere context plaatsvinden.
Dit zien de auteurs ook terug in de ontwikkelingen rondom de circulaire economie. De plot, in onze context een duurzame samenleving, blijft hetzelfde maar de manier waarop we daar gaan komen blijft onderhevig aan ontwikkelingen door innovaties, economische veranderingen, politiek klimaat en de urgentie die zich in de komende jaren rondom bepaalde deelonderwerpen (grondstofschaarste, natuurrampen, conjunctuurschommelingen) zullen manifesteren. Gebeurtenissen en feedback-loops met positieve en negatieve lading. OPAI gaat daarbij sterk uit van de mogelijkheden om de toekomst mee vorm te geven: rethink and redesign is het motto. Vooruitkijken en opnieuw beginnen, zo lijkt het. Dat is niet helemaal waar. Het opnieuw beginnen is in onze optiek vooral een zaak van herontwerpen van bestaande producten en systemen. De beschaving van de afgelopen eeuwen heeft veel goeds gebracht, de uitdaging is er nog veel meer goeds aan toe te voegen. Dat vraagt nieuwe manieren van kijken. Een omslag in denken die voor OPAi belangrijk is om tot de circulaire economie te komen is: van eigendom naar gebruik. De eindgebruiker krijgt grondstoffen in de vorm van een product, tijdelijk, in gebruik voor een bepaalde prestatie: u krijgt licht in plaats van een lamp, is daarvan een sprekend voorbeeld.

Dit rapport geeft een inkijk in de uitdagingen die een circulaire economie met zich meebrengt. De zienswijzen, acties, doelen en strategieën zullen in de komende jaren zeker veranderen maar de ‘end game’ blijft hetzelfde. Een duurzame samenleving met een circulaire economie kan alleen vorm krijgen als deze zich ontwikkelt binnen de grenzen van het systeem aarde: one planet. Met andere woorden; dat we nieuwe zienswijzen hanteren bij iedere ontwikkeling die tot doel heeft om een circulaire economie mogelijk te maken. Door deze open houding is het mogelijk om steeds meer zienswijzen en invloeden van diverse belanghebbenden in deze transitie mee te nemen. Diversiteit en flexibiliteit zijn kenmerken die nieuwe ontwikkelingen mogelijk maken en ,principieel, dat we daarbij steeds werken aan de waarde die onze acties toevoegen aan de maatschappij – sociaal, maatschappelijk, ecologisch en economisch -.
Hett rapport is samengesteld door stichting The Flexible Platform /The Natural Step NL in samenwerking met het One Planet Architecture institute (OPAi) en DHV.

opvragen van het rapport ‘The Hitchhiker’s Guide to the Circular Economy via mail: djj@opai.eu

tijdelijk ook hier te downloaden

Circulaire economie, perspectief

Posted on by

Een kans om onze economische toekomst te heroverwegen, zo introduceert Ellen MacArthur het rapport over circulaire economie dat deze week is verschenen. Zij nodigt de lezers uit, zich voor te stellen dat een nieuwe economie mogelijk is. Een economie waarin de goederen van morgen de middelen zijn die de vorming van een positieve spiraal realiseert, die welvaart bevordert in een wereld van eindige hulpbronnen.

Deze verandering in perspectief is belangrijk om veel van de fundamentele hedendaagse uitdagingen aan te pakken. Traditionele lineaire consumptiepatronen (‘take-make-dispose”) lopen nu aan tegen de beperkingen van de beschikbaarheid van grondstoffen. De uitdagingen worden nog verergerd door de stijgende vraag van de groeiende wereldbevolking en een steeds welvarender bevolking. Als gevolg hiervan zien we een niet-duurzaam overmatig gebruik van grondstoffen, hogere prijsniveaus en nog veel meer volatiliteit in de vele markten.

Als onderdeel van ‘onze’ strategie voor Europa 2020, heeft de Europese Commissie gekozen om op deze uitdagingen te reageren door te streven naar een economisch systeem dat aanzienlijke en duurzame verbeteringen van onze productiviteit aanjaagt, met oog voor grondstoffen. Het is ook onze keuze hoe, en hoe snel, we deze onvermijdelijke overgang willen en kunnen realiseren. Goed beleid biedt op korte en lange termijn economische, sociale en ecologische voordelen. Maar succes in het vergroten van onze algemene veerkracht hangt uiteindelijk af van het vermogen van de private sector om deze uitdaging op te pakken en het winstgevend ontwikkelen van relevante nieuwe business modellen.

De Ellen MacArthur Foundation (EMF) schetst in het rapport een duidelijk beeld: onze lineaire ‘take-make-dispose’ aanpak leidt tot schaarste, volatiliteit, en prijsstelling niveaus voor grondstoffen die onbetaalbaar zijn voor productie en de kwaliteit van onze economie.

Als een overtuigende antwoord op deze uitdagingen pleit het rapport voor het realiseren van een circulaire economie. Het biedt een breed palet aan praktijkvoorbeelden, het geeft een stevig kader en een aantal leidende principes om dat te doen. Door middel van analyse van een aantal specifieke (praktijk-)voorbeelden geeft het onderzoek ook directe, en relatief gemakkelijk te implementeren, mogelijkheden. Een schatting op basis van de huidige technologieën en trends, van de netto materiële kostenbesparende voordelen van een meer circulaire benadering, behelst meer dan USD 600 miljard dollar per jaar in 2025, na aftrek van de materiaalkosten opgelopen tijdens de ‘reverse-cycle’ aanpak. MacArthur signaleert daarbij een verschuiving van kopen en verkopen naar ‘performance’. Het is niet meer eigendom dat telt, de gevraagde en geleverde prestatie staat centraal. Het initiatief van Thomas Rau, OPAi en anderen wordt gezien als een zeer sterk model. Het ontwerpen van producten voor de regeneratie van grondstoffen en het leveren van prestatie, kent ook positieve secundaire effecten: een golf van innovaties en werkgelegenheid in groeisectoren van de economie.
Veel bedrijfsleiders geloven dat de innovatie-inspanning van deze eeuw zal zijn om de welvaart te bevorderen in een wereld van eindige hulpbronnen. Het bedenken van antwoorden op deze uitdaging leidt tot concurrentievoordeel.

Het rapport van de EMF heeft een Europees perspectief, alhoewel ik denk dat de lessen van belang zijn op een mondiaal niveau. Het zal niet mogelijk zijn voor de opkomende economieën van de ontwikkelde wereld het niveau van de levensstandaard te delen en voor toekomstige generaties te bieden, tenzij we drastisch veranderen de manier waarop we nu werken in de wereldwijde economie.

Het rapport biedt een frisse kijk op wat een transitiepad naar een circulaire economie op wereldschaal zou kunnen zijn. Het is tijd om ‘mainstream’ van de circulaire economie als een geloofwaardig, krachtig en duurzaam antwoord op onze huidige en toekomstige groei en grondstofgebruik neer te zetten.

Ellen MacArthur nodigt u uit om na te gaan op welke wijze u (waar en hoe) kunt bijdragen aan een nieuw tijdperk van economische kansen.

Nederlandse bedrijven werken ook aan ‘de omslag’ en worden ook gepresenteerd op de bijbehorende website: TurnToo, Oneplanet architecture institute en bijvoorbeeld ook Except. Zie hier

OPAi Douwe Jan Joustra, is aanspreekpunt voor de activiteiten van de Ellen MacArthur Foundation in Nederland. Neem voor meer informatie contact met hem op.

2012

Posted on by

(ENG)———————
Vaclav Havel died in 2011. He was a great thinker and politician who realized real changes. His thoughts inspire us at the One Planet Architecture institute. We like to share his thought as a personal wish for 2012:

“The only option is a change in the sphere of the spirit, in the sphere of human conscience. It is not enough to invent new machines, new regulations, new institutions. We must develop a new understanding of the true purpose of our existence on this Earth. Only through such a fundamental shift we will be able to create new behavioural models and a new set of values for the planet.”

We see the year 2012, like the Maja’s did, as an important year of change: though we prefer a change to sustainability based on a circular economy. It is thrilling to work on this.

We look forward to meet you on our common work!

(NL) ………………..
Vaclav Havel stierf in 2011. Hij gaf ons al eerder een gedachte mee die voor OPAi als een leitmotiv gezien kan worden en die we u graag meegeven als persoonlijke wens voor 2012:

“De enige optie is een verandering in de ruimte van de geest, in de ruimte van het bewustzijn. Het is niet genoeg nieuwe machines te bedenken, nieuwe regels, nieuwe instituties. We moeten een nieuw verstaan ontwikkelen van onze ware bestemming van ons bestaan op deze aarde. Alleen door zo’n fundamentele verschuiving zullen we in staat zijn nieuwe gedragsmodellen te creëren en een nieuwe verzameling van waarden voor de planeet.”

We zien 2012, net als de Maja’s, als een belangrijk jaar, maar wij zoeken naar een duurzame ontwikkeling. Daartoe werken we waar mogelijk aan het mede-ontwikkelen van de circulaire economie.

Hopelijk komen we elkaar tegen in dit werk!

Thomas Rau
Douwe Jan Joustra